Często zadawane pytania

Witamina D₂ (ergokalcyferol) pochodzi głównie ze źródeł roślinnych i drożdży, natomiast D₃ (cholekalcyferol) jest syntetyzowana w skórze pod wpływem promieniowania UVB i pochodzi ze źródeł zwierzęcych. Badania opublikowane w American Journal of Clinical Nutrition wskazują, że D₃ skuteczniej podnosi i utrzymuje poziom 25(OH)D we krwi niż D₂ przy tej samej dawce. Obie formy wymagają wątrobowej i nerkowej aktywacji do postaci biologicznie czynnej (kalcytriolu).

Wraz z wiekiem zmniejsza się wydzielanie kwasu solnego w żołądku oraz tzw. czynnika wewnętrznego (ang. intrinsic factor) — glikoproteiny niezbędnej do wchłaniania B12 w jelicie krętym. Szacuje się, że nawet 10–30% osób powyżej 50. roku życia wykazuje suboptymalny poziom tej witaminy. Jej niedobór objawia się zmęczeniem, zaburzeniami pamięci, mrowieniem kończyn i obniżonym nastrojem. B12 uczestniczy w syntezie DNA, prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i tworzeniu czerwonych krwinek.

Cynk obecny w produktach roślinnych (strączkowe, orzechy, nasiona, pełne ziarna) jest często związany z kwasem fitynowym, który ogranicza jego wchłanianie w przewodzie pokarmowym. Biodostępność cynku z produktów roślinnych wynosi szacunkowo 15–26% w porównaniu do 35–40% z mięsa i ryb. Namaczanie, kiełkowanie i fermentacja produktów roślinnych mogą istotnie obniżyć zawartość fitynianów i poprawić przyswajanie cynku. Osoby na diecie wegańskiej powinny zwrócić szczególną uwagę na regularność spożycia produktów cynkowych.

NAD+ (dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy) to koenzym obecny we wszystkich komórkach organizmu, niezbędny do produkcji energii mitochondrialnej i regulacji procesów naprawczych DNA. Jego stężenie w tkankach zmniejsza się wraz z wiekiem. Badania na modelach zwierzęcych wykazują, że prekursory NAD+ (jak NMN lub NR) mogą wspierać funkcję mitochondriów, choć badania kliniczne na ludziach są wciąż w toku. Jest to obszar aktywnego zainteresowania nauk biologicznych o starzeniu.

Kwas hialuronowy (HA) to glikozaminoglikan naturalnie obecny w skórze właściwej, stawy i tkankach łącznych. Jego cząsteczki wiążą wodę w stosunku do 1000-krotności własnej masy, co nadaje skórze elastyczność i sprężystość. Endogenną syntezę HA prowadzą fibroblasty przy udziale enzymu HAS (syntaza kwasu hialuronowego). Po 25. roku życia aktywność fibroblastów stopniowo maleje, co przekłada się na zmniejszoną zawartość HA w skórze właściwej. Stosowany zewnętrznie HA działa głównie na powierzchni naskórka jako środek nawilżający.

Kolagen to najobficiej występujące białko strukturalne w organizmie człowieka, stanowiące ok. 30% wszystkich białek ciała. W skórze właściwej tworzy sieć włókien odpowiedzialnych za jej wytrzymałość i elastyczność. Syntezę kolagenu prowadzą fibroblasty, a jej kluczowymi kofaktorami są witamina C i cynk. Szacuje się, że po 25. roku życia produkcja kolagenu skórnego spada o ok. 1–1,5% rocznie. Dodatkowe czynniki przyspieszające jego degradację to ekspozycja na promieniowanie UV, palenie tytoniu i stres oksydacyjny.

Bariera hydrolipidowa to cienka warstwa na powierzchni skóry zbudowana z wody, lipidów (ceramidy, kwasy tłuszczowe, cholesterol) i składników naturalnego czynnika nawilżającego (NMF). Jej funkcją jest ochrona skóry przed utratą wody (TEWL) i przenikaniem substancji drażniących. Czynniki osłabiające barierę to częste mycie ciepłą wodą, detergenty, ekstrema temperaturowe i niedobory kwasów tłuszczowych omega-6. Jej odbudowę wspierają humektanty (gliceryna, mocznik), emolienty (oleje roślinne) i okluzywy (wosk, lanolina) stosowane w odpowiedniej kolejności.

Adaptogeny to grupa substancji roślinnych, które według hipotezy biologicznej mają wspomagać zdolność organizmu do adaptacji do różnych rodzajów stresu fizycznego i psychicznego, nie zakłócając przy tym normalnej fizjologii. Mechanizm ten jest związany z regulacją osi HPA (podwzgórze–przysadka–nadnercza) i odpowiedzi na stres oksydacyjny. Do najczęściej badanych roślin zaliczanych do tej kategorii należą ashwagandha (Withania somnifera), żeń-szeń (Panax ginseng) i różeniec górski (Rhodiola rosea). Wyniki badań klinicznych są obiecujące, choć wymaga się dalszych badań o większej skali.

Składniki w produkcie pielęgnacyjnym są wymienione zgodnie z normą INCI (International Nomenclature of Cosmetic Ingredients) w kolejności malejącego stężenia — do poziomu 1%, poniżej którego kolejność może być dowolna. Pierwsze 5 składników stanowi zazwyczaj główną bazę produktu. W suplementach diety etykieta powinna podawać ilość każdego składnika aktywnego i wartość %RWS (Referencyjna Wartość Spożycia). Warto sprawdzić formę chemiczną składnika mineralnego (np. cytrynian kontra tlenek) oraz obecność substancji pomocniczych (wypełniacze, barwniki, konserwanty).

Biodostępność to odsetek podanej dawki substancji, który faktycznie dociera do krwiobiegu i jest dostępny do działania biologicznego. Na biodostępność wpływają forma chemiczna (np. chelat vs. tlenek), obecność innych składników diety, stan przewodu pokarmowego i metabolizm pierwszego przejścia. Bioaktywność natomiast opisuje zdolność substancji do wywoływania efektu biologicznego po dotarciu do tkanek docelowych. Wysoka biodostępność nie zawsze oznacza wysoką bioaktywność, gdyż ta ostatnia zależy też od obecności odpowiednich receptorów komórkowych i warunków metabolicznych.